BlogTổng Hợp Báo Hiệu SS7 Trong Luồng Xử Lý SMS (MO + OCS & MT)

4G 3GPP Core Network GSMA 2G/3G Telecom Musings Tản Mạn Viễn Thông #SS7

Bố cục bài viết

Tổng Hợp Báo Hiệu SS7 Trong Luồng Xử Lý SMS (MO + OCS & MT) 1. Sơ đồ luồng SS7 (ASCII, chỉ tập trung Core Network) 2. Nhận xét đánh giá luồng 3. Tổng hợp báo hiệu SS7 và ý nghĩa 3.1 Các tầng nền (Underlying Layers) 3.2 MAP (Mobile Application Part) — báo hiệu định tuyến & chuyển tin nhắn 3.3 CAP (CAMEL Application Part) — báo hiệu tính cước Online Charging 3.4 Tóm tắt theo chức năng 3.5 Giải thích cơ chế “Trigger lại MT-ForwardSM” (Phần 3 → quay về Phần 2) 4. Các Chuẩn 3GPP / ITU-T Áp Dụng Trong Luồng 4.1 Chuẩn nền tảng SS7 (ITU-T) 4.2 Chuẩn 3GPP cho MAP, SMS và định tuyến di động 4.3 Chuẩn 3GPP cho CAMEL / Online Charging (CAP) 4.4 Ghi chú áp dụng theo từng phần trong sơ đồ 5. Lưu Ý Về Ranh Giới SS7 vs Access Network

Trang này

Sunex 12/08/2026 · 14 phút đọc

Ngày tạo

12/08/2026

Cập nhật

12/08/2026

Lượt xem

Đọc

14m

Tổng Hợp Báo Hiệu SS7 Trong Luồng Xử Lý SMS (MO + OCS & MT)

1. Sơ đồ luồng SS7 (ASCII, chỉ tập trung Core Network)

 VMSC-A         OCS/SCP        IWMSC          SMSC          GMSC           HLR         VMSC-B
   |               |             |             |              |             |             |
   |=========== PHẦN 1: MO-SMS & TÍNH CƯỚC (CAP) ============================================|
   |               |             |             |              |             |             |
   | (SMS-SUBMIT từ MS qua RP/CP - access network, KHÔNG thuộc SS7)          |             |
   | [Điều kiện: TB-A có O-CSI tại HLR]         |              |             |             |
   |               |             |             |              |             |             |
   |--CAP InitialDPSMS----------->|             |              |             |             |
   |  (MSISDN-A,B-Number,SvcKey) |             |              |             |             |
   |  [[TCAP Begin]]              |             |              |             |             |
   |               |             |             |              |             |             |
   |         .-----+-----.                                                                |
   |         | Đủ số dư? |                                                                |
   |         '-----+-----'                                                                |
   |               |             |             |              |             |             |
   |   [Có]        | (rating, giữ tiền tạm - reserve units)    |             |             |
   |<--CAP ContinueSMS------------|             |              |             |             |
   |  [[TCAP Continue]]           |             |              |             |             |
   |               |             |             |              |             |             |
   |   [Không]     |             |             |              |             |             |
   |<--CAP ReleaseSMS/ConnectSMS--|             |              |             |             |
   |  (Cause: Insufficient Balance) [[TCAP End]]|              |             |             |
   |  --> Kết thúc phiên, KHÔNG forward SMS     |              |             |             |
   |               |             |             |              |             |             |
   |--MAP MO-ForwardSM----------------------->  |              |             |             |
   |  (SM-RP-DA=SMSC,SM-RP-OA=IMSI-A,TPDU)      |              |             |             |
   |  [[TCAP Begin / SCCP GTT qua STP]]         |              |             |             |
   |               |             |--Internal-->|              |             |             |
   |               |             |  Transfer   | (lưu Queue)  |             |             |
   |               |             |<--Internal--|              |             |             |
   |               |             |    Ack      |              |             |             |
   |               |             |             |              |             |             |
   |         .-----+-----.                                                                |
   |         | Nhận OK?  |                                                                |
   |         '-----+-----'                                                                |
   |   [OK]        |             |             |              |             |             |
   |<--MAP MO-ForwardSM Ack------ |             |              |             |             |
   |  [[TCAP End]] |             |             |              |             |             |
   |--CAP EventReportSMS--------->|             |              |             |             |
   |  (Status: Success) [[TCAP End]]            |              |             |             |
   |               | (Commit cước - debit reserved units)      |             |             |
   |               |             |             |              |             |             |
   |   [Lỗi]       |             |             |              |             |             |
   |<--MAP Error (SM-DeliveryFailure)-----------|              |             |             |
   |--CAP EventReportSMS--------->|             |              |             |             |
   |  (Status: Failure)          |             |              |             |             |
   |               | (Hoàn tiền - refund reserved units)       |             |             |
   |               |             |             |              |             |             |
   |=========== PHẦN 2: MT-SMS DELIVERY (MAP) ================================================|
   |               |             |             |              |             |             |
   |               |             |             |--Internal--->|             |             |
   |               |             |             |  Push        |             |             |
   |               |             |             |              |--MAP SendRoutingInfoForSM->|
   |               |             |             |              |  (MSISDN-B) [[TCAP Begin/SCCP GTT]]
   |               |             |             |              |             |             |
   |               |             |             |              |     .-------+-------.     |
   |               |             |             |              |     | TB tồn tại &  |     |
   |               |             |             |              |     | đang online?  |     |
   |               |             |             |              |     '-------+-------'     |
   |               |             |             |              |             |             |
   |   [Có]        |             |             |              |  (tra cứu VLR/VMSC hiện tại)
   |               |             |             |              |<--MAP SRI-SM Ack-----------|
   |               |             |             |              |  (IMSI-B, VMSC-B Addr) [[TCAP End]]
   |               |             |             |              |             |             |
   |               |             |             |              |--MAP MT-ForwardSM-------------------->|
   |               |             |             |              |  (SM-RP-DA=IMSI-B,SM-RP-OA=SMSC,TPDU) |
   |               |             |             |              |  [[TCAP Begin/SCCP GTT]]              |
   |               |             |             |              |             |     (Paging UE-B - access network)
   |               |             |             |              |     .-------+-------------.           |
   |               |             |             |              |     | UE-B trả lời paging?|            |
   |               |             |             |              |     '-------+-------------'           |
   |   [Có]        |             |             |              |             |             |            |
   |               |             |             |              |<--MAP MT-ForwardSM Ack----------------|
   |               |             |             |              |  [[TCAP End]]              |            |
   |               |             |             |<--Internal Ack (Delivery: Success)---------|            |
   |               |             |             |              |             |             |            |
   |   [Không]     |             |             |              |             |             |            |
   |               |             |             |              |<--MAP Error (Absent Subscriber SM)-----|
   |               |             |             |              | (HLR set lại MNRF flag)    |            |
   |               |             |             |<--Internal Ack (Delivery Failure)----------|            |
   |               |             |             | (Lưu SM chờ - Message Waiting, chờ Alert-SC)            |
   |               |             |             |              |             |             |            |
   |   [Không tồn tại / Absent Subscriber]      |              |             |             |            |
   |               |             |             |              |<--MAP Error (Unidentified/Absent Subscriber)
   |               |             |             |              |  [[TCAP End]]              |            |
   |               |             |             |<--Internal Ack (Routing Failure)-----------|            |
   |               |             |             | (Đặt Message Waiting, HLR set MNRF/MCEF)                |
   |               |             |             |              |             |             |            |
   |=========== PHẦN 3 (Optional): ALERT KHI THUÊ BAO ONLINE TRỞ LẠI =========================|
   |               |             |             |              |             |             |
   |               |             |             |              |    MAP ReadyForSM         |
   |               |             |             |              |<--(IMSI-B, MS Present)-----|
   |               |             |             |              |  [[TCAP Begin/End]]       |
   |               |             |             |              |             |             |
   |               |             |             |   MAP AlertServiceCentre  |               |
   |               |             |             |<--(MSISDN-B)--------------|               |
   |               |             |             |  [[TCAP Begin/End]]       |               |
   |               |             |             | --> Trigger lại MT-ForwardSM (quay về Phần 2)

2. Nhận xét đánh giá luồng

Luồng bám khá sát 3GPP TS 23.040 (SM), TS 29.002 (MAP) và TS 23.078/29.078 (CAMEL). Điểm đúng đáng chú ý: tách rõ vai trò IWMSC (nhận MO) và GMSC (đẩy MT) — đây là hai chức năng khác nhau của SMSC theo chuẩn, không phải trùng lặp.

Các điểm cần lưu ý / đã bổ sung so với bản đầu:

Lớp CP (Connection Protocol) giữa MS và MSC (TS 24.011) không thuộc SS7 nên đã loại khỏi sơ đồ tập trung SS7, chỉ ghi chú tồn tại ở access network.
InitialDPSMS chỉ xảy ra có điều kiện — khi thuê bao A có O-CSI (Originating CAMEL Subscription Info) provisioned tại HLR, thường là thuê bao prepaid.
RP-DATA/RP-ACK không phải báo hiệu SS7 — đây là SM-RP (TS 24.011) chạy trên BSSAP (DTAP)/RANAP, thuộc access network. Chỉ khi vào lõi mới ánh xạ sang MAP MO/MT-ForwardSM.
Đã bổ sung các nhánh lỗi: CAP ReleaseSMS khi từ chối cước; MAP Absent Subscriber, Unidentified Subscriber, SM-DeliveryFailure khi định tuyến/giao tin thất bại.
Đã bổ sung luồng Alert (Phần 3): ReadyForSM + AlertServiceCentre để khép kín vòng đời khi thuê bao offline lúc nhận SMS.
Thứ tự Commit cước vs Ack là lựa chọn thiết kế (mô hình online charging đồng bộ), không phải yêu cầu bắt buộc của chuẩn.

3. Tổng hợp báo hiệu SS7 và ý nghĩa

3.1 Các tầng nền (Underlying Layers)

Báo hiệu	Ý nghĩa
MTP (Message Transfer Part 1-3)	Tầng vận chuyển vật lý/liên kết/mạng của SS7. Đảm bảo bản tin đến đúng node đích trong mạng báo hiệu, tương đương tầng 1-3 OSI. Là nền cho mọi bản tin MAP/CAP bên trên.
SCCP (Signalling Connection Control Part)	Cung cấp định tuyến logic (Global Title Translation - GTT) giúp định tuyến bản tin giữa các node ở các mạng/quốc gia khác nhau mà không cần biết địa chỉ point-code vật lý. Đây là lớp hay bị khai thác trong tấn công SS7 (giả mạo GT để truy vấn HLR/VLR).
TCAP (Transaction Capabilities Application Part)	Quản lý phiên giao dịch (Begin/Continue/End) giữa hai node, đóng gói nội dung MAP hoặc CAP bên trong — giống như “phong bì” chứa nội dung nghiệp vụ thực sự.

3.2 MAP (Mobile Application Part) — báo hiệu định tuyến & chuyển tin nhắn

Bản tin	Chiều	Ý nghĩa
MO-ForwardSM	VMSC-A → IWMSC	Chuyển tiếp nội dung SMS gốc (SMS-TPDU) từ MSC phục vụ thuê bao gửi sang IWMSC để đưa vào SMSC. Chứa địa chỉ SMSC đích (SM-RP-DA) và IMSI người gửi (SM-RP-OA).
MO-ForwardSM Ack	IWMSC → VMSC-A	Xác nhận SMSC đã nhận và lưu tin nhắn thành công.
SendRoutingInfoForSM (SRI-SM)	GMSC → HLR	Truy vấn HLR để lấy thông tin định tuyến (IMSI và địa chỉ VMSC hiện tại) của thuê bao nhận. Đây là bản tin nhạy cảm nhất về an ninh — bị lạm dụng để dò vị trí thuê bao (location tracking) trong các tấn công SS7 nổi tiếng.
SendRoutingInfoForSM Ack	HLR → GMSC	Trả về IMSI-B và địa chỉ VMSC-B đang phục vụ thuê bao.
MT-ForwardSM	GMSC → VMSC-B	Chuyển nội dung SMS đến MSC đang phục vụ thuê bao nhận để đẩy xuống thiết bị đầu cuối.
MT-ForwardSM Ack	VMSC-B → GMSC	Xác nhận đã giao tin nhắn thành công đến UE-B.
ReadyForSM	VMSC-B → HLR	VMSC-B báo cho HLR biết thuê bao B đã online trở lại (sau khi từng offline), kích hoạt lại quy trình gửi SMS đang chờ.
AlertServiceCentre	HLR → SMSC	HLR thông báo cho SMSC biết thuê bao B đã sẵn sàng nhận tin, để SMSC thử gửi lại các tin nhắn đang lưu chờ (message waiting).
MAP Error: Absent Subscriber SM	VMSC-B → GMSC	Báo lỗi thuê bao B không thể liên lạc được (tắt máy, ngoài vùng phủ sóng) tại thời điểm giao tin.
MAP Error: Unidentified Subscriber	HLR → GMSC	Báo lỗi số thuê bao B không tồn tại/không xác định trong hệ thống.

3.3 CAP (CAMEL Application Part) — báo hiệu tính cước Online Charging

Bản tin	Chiều	Ý nghĩa
InitialDPSMS (Initial Detection Point)	VMSC-A → OCS/SCP	VMSC-A “hỏi ý kiến” OCS trước khi cho phép gửi SMS — chỉ xảy ra khi thuê bao A có cấu hình O-CSI (thường là thuê bao trả trước/prepaid). Gửi kèm MSISDN-A, số B, Service Key để OCS xác định gói cước áp dụng.
ContinueSMS	OCS → VMSC-A	OCS cho phép tiếp tục xử lý SMS (đã kiểm tra đủ số dư/điều kiện), có thể đã giữ tạm (reserve) một khoản tiền cước.
ReleaseSMS / ConnectSMS (Cause: Insufficient Balance)	OCS → VMSC-A	OCS từ chối, chặn không cho gửi SMS do không đủ số dư hoặc không đủ điều kiện dịch vụ.
EventReportSMS	VMSC-A → OCS	VMSC-A báo lại kết quả cuối cùng (thành công/thất bại) của việc gửi SMS để OCS quyết toán cước — trừ tiền thật (nếu thành công) hoặc hoàn tiền đã giữ tạm (nếu thất bại).

3.4 Tóm tắt theo chức năng

Chức năng	Báo hiệu liên quan
Định tuyến & tra cứu vị trí thuê bao	`SendRoutingInfoForSM`
Chuyển nội dung tin nhắn	`MO-ForwardSM`, `MT-ForwardSM`
Xử lý thuê bao offline & báo lại khi online	`ReadyForSM`, `AlertServiceCentre`, lỗi `Absent Subscriber`
Tính cước thời gian thực (prepaid)	`InitialDPSMS`, `ContinueSMS`, `ReleaseSMS`, `EventReportSMS`
Tầng vận chuyển/định tuyến nền	`MTP`, `SCCP`, `TCAP`

3.5 Giải thích cơ chế “Trigger lại MT-ForwardSM” (Phần 3 → quay về Phần 2)

Khi SMSC nhận được AlertServiceCentre, nó không resume tại điểm lỗi cũ mà chạy lại toàn bộ chu trình MT delivery từ đầu, giống như một lần gửi SMS mới. Trình tự cụ thể:

Bước 1 — Lần gửi đầu thất bại (Phần 2):

GMSC gửi MT-ForwardSM đến VMSC-B nhưng UE-B không trả lời paging (tắt máy/mất sóng).
VMSC-B trả về lỗi Absent Subscriber SM.
HLR set cờ MNRF (Mobile Not Reachable Flag) đánh dấu thuê bao đang “không tới được”.
SMSC lưu tin nhắn vào hàng đợi, đánh dấu Message Waiting — tin nhắn chưa mất, chỉ đang chờ.

Bước 2 — Thuê bao bật máy lại (Phần 3):

VMSC-B phát hiện UE-B đã kết nối lại vào mạng → gửi MAP ReadyForSM báo cho HLR “thuê bao này đã sẵn sàng nhận tin”.
HLR xóa cờ MNRF, đồng thời gửi MAP AlertServiceCentre sang SMSC để báo “bây giờ có thể gửi lại được rồi”.

Bước 3 — “Trigger lại MT-ForwardSM”:

SMSC không giữ lại vị trí VMSC cũ (vì thuê bao có thể đã di chuyển sang vùng phục vụ khác trong lúc offline) → phải chạy lại đúng chu trình ở Phần 2 từ đầu:
1. SendRoutingInfoForSM → hỏi lại HLR vị trí VMSC hiện tại của B.
2. MT-ForwardSM → gửi lại nội dung tin nhắn đến VMSC đó.

Kết luận: “Quay về Phần 2” nghĩa là lặp lại toàn bộ chu trình MT delivery như một lần thử mới, không phải nối tiếp/resume tại điểm bị lỗi trước đó. Đây là cơ chế retry chuẩn theo 3GPP TS 23.040 nhằm tránh gửi nhầm đến VMSC cũ khi thuê bao đã chuyển vùng phục vụ trong thời gian offline.

4. Các Chuẩn 3GPP / ITU-T Áp Dụng Trong Luồng

4.1 Chuẩn nền tảng SS7 (ITU-T)

Chuẩn	Tên đầy đủ	Áp dụng cho
ITU-T Q.700 – Q.709	Message Transfer Part (MTP)	Tầng vận chuyển vật lý/liên kết/mạng của SS7 (MTP 1-3)
ITU-T Q.711 – Q.719	Signalling Connection Control Part (SCCP)	Định tuyến logic, Global Title Translation (GTT)
ITU-T Q.771 – Q.775	Transaction Capabilities Application Part (TCAP)	Quản lý phiên giao dịch (Begin/Continue/End) cho MAP và CAP

4.2 Chuẩn 3GPP cho MAP, SMS và định tuyến di động

Chuẩn	Tên đầy đủ	Áp dụng cho
3GPP TS 29.002	Mobile Application Part (MAP) specification	Toàn bộ bản tin MAP: `MO/MT-ForwardSM`, `SendRoutingInfoForSM`, `ReadyForSM`, `AlertServiceCentre`, các mã lỗi (`Absent Subscriber`, `Unidentified Subscriber`…)
3GPP TS 23.040	Technical realization of Short Message Service (SMS)	Kiến trúc tổng thể SMS: SM-TP (TPDU), vai trò SMSC/SC, IWMSC, SMS-GMSC, SM-RP, quy trình MO/MT
3GPP TS 24.011	Point-to-Point (PP) Short Message Service support on mobile radio interface	Lớp SM-RP (RP-DATA/RP-ACK) và SM-CP (CP-DATA/CP-ACK) giữa MS và MSC — thuộc access network, không phải SS7
3GPP TS 23.003	Numbering, addressing and identification	Định dạng IMSI, MSISDN, địa chỉ SMSC dùng trong SM-RP-OA/SM-RP-DA
3GPP TS 29.011	Signalling interworking for supplementary services	Quy tắc interworking báo hiệu giữa các MSC/HLR liên quan SMS và dịch vụ bổ sung

4.3 Chuẩn 3GPP cho CAMEL / Online Charging (CAP)

Chuẩn	Tên đầy đủ	Áp dụng cho
3GPP TS 23.078	Customized Applications for Mobile network Enhanced Logic (CAMEL) – Stage 2	Kiến trúc CAMEL, khái niệm O-CSI, luồng InitialDP/Continue/EventReport ở mức logic nghiệp vụ
3GPP TS 29.078	CAMEL Application Part (CAP) specification	Chi tiết bản tin CAP: `InitialDPSMS`, `ContinueSMS`, `ReleaseSMS`, `ConnectSMS`, `EventReportSMS`
3GPP TS 32.298 / TS 32.299	Charging Data Record (CDR) parameter / Diameter charging applications	Tham chiếu khi OCS ghi nhận CDR và quyết toán cước sau `EventReportSMS` (thường liên quan hệ thống charging hiện đại dùng Diameter Ro/Rf thay vì CAP thuần trong mạng NGN)

4.4 Ghi chú áp dụng theo từng phần trong sơ đồ

Phần trong sơ đồ	Chuẩn chính tham chiếu
Phần 1 – CAP charging (InitialDPSMS/ContinueSMS/EventReportSMS)	TS 23.078, TS 29.078
Phần 1 – MO-ForwardSM	TS 23.040 (§ quy trình MO), TS 29.002
Phần 2 – SendRoutingInfoForSM, MT-ForwardSM	TS 23.040 (§ quy trình MT), TS 29.002
Phần 3 – ReadyForSM, AlertServiceCentre (Message Waiting)	TS 23.040 (§ Alert procedure), TS 29.002
Toàn bộ khung TCAP/SCCP/MTP	ITU-T Q.7xx series
Lớp SM-RP/SM-CP (access network, không SS7)	TS 24.011

Lưu ý: Trong mạng thực tế hiện nay, nhiều nhà mạng đã chuyển OCS sang giao thức Diameter (Ro/Gy interface theo 3GPP TS 32.299 / TS 29.212) thay vì CAP thuần túy, đặc biệt với hạ tầng IMS/NGN. Luồng CAP trong tài liệu này phản ánh mô hình CAMEL cổ điển (2G/3G circuit-switched), vẫn còn phổ biến ở nhiều mạng legacy.

5. Lưu Ý Về Ranh Giới SS7 vs Access Network

Các thành phần sau không thuộc SS7 dù liên quan trực tiếp đến luồng SMS, cần phân biệt rõ khi đánh giá an ninh:

Giao thức	Vai trò
BSSAP (BSSMAP + DTAP)	Giao diện A (2G), mang RP-DATA/RP-ACK trong suốt
RANAP	Giao diện Iu-CS (3G), tương đương BSSAP
SM-RP (RP-DATA/RP-ACK)	TS 24.011, lớp relay giữa MS và MSC/SMSC
SM-CP (CP-DATA/CP-ACK)	TS 24.011, lớp point-to-point giữa MS và MSC

Ranh giới này quan trọng vì các cuộc tấn công SS7 nổi tiếng (định vị thuê bao, chặn OTP, SMS spoofing) đều khai thác các bản tin MAP ở lõi mạng (đặc biệt SendRoutingInfoForSM và MT-ForwardSM) — không phải các bản tin ở lớp truy nhập vô tuyến.

Xem thêm: Phân tích chi tiết các kịch bản và nguy cơ tấn công khai thác những bản tin này (bao gồm SS7 Spoofing / MAP Injection) được tách riêng trong file nguy-co-tan-cong-sms-ss7.md.